Zespół prze­ro­stu bak­te­ryj­nego – SIBO

Nieszczelne jelita
Nie­to­le­ran­cje po­kar­mo­we, wy­syp­ki, wzdę­cia, bó­le gło­wy, bie­gun­ki czy za­par­cia mo­gą mieć swo­je podło­że w je­li­tach. W przy­pad­ku Ha­shi­mo­to wie­le mó­wi się o nie­szczel­nych je­li­tach, któ­re prze­pusz­cza­ją tok­sy­ny do or­ga­ni­zmu. Usz­czel­nie­niu je­lit słu­ży przede wszyst­kim re­zy­gna­cja z przyj­mo­wa­nia po­kar­mów z glu­te­nem i lak­to­zą­/ka­ze­iną. Naj­prost­szym spo­so­bem spraw­dze­nia czy na­sze je­lita są szczel­ne, jest test z bu­ra­kiem. Pi­je­my lub zja­da­my czer­wo­ne­go bu­ra­ka w do­wol­nej po­sta­ci, cze­ka­my dwie go­dzi­ny i spraw­dza­my w to­a­le­cie ja­kie­go ko­lo­ru jest nasz mocz. Je­śli mocz jest ró­żo­wy, czer­wo­ny lub bor­do­wy to ozna­cza, że na­sze je­lita nie są szczel­ne, je­śli mocz jest nor­mal­ne­go ko­lo­ru słom­ko­we­go to ozna­cza, że je­lita są szczel­ne. Le­cze­nie nie­szczel­nych je­lit tr­wa dość dłu­go, od ro­ku do kil­ku lat. Ale uda­je się!

Flora bakteryjna
Problemem jelit nie jest jednak tylko ich nieszczelność ale również skład flory bakteryjnej. W każdym zdrowym organizmie flora bakteryjna zapewnia produkcję witamin i hormonów, stymuluje system odpornościowy, zwalcza drobnoustroje chorobotwórcze, pomaga w procesie trawienia wielu produktów.
Skład flory bakteryjnej różni się od siebie na różnych odcinkach jelita. Bakterie flory jelitowej znajdują się przede wszystkim w jelicie grubym, gdzie wyodrębnić można około 800 różnych ich gatunków. Wsród nich znajdują się bakterie niezwykle pożyteczne dla człowieka, jak np. Lactobacillus, jak i niekorzystne, chorobotwórcze, które w małej ilości nie stanowią zagrożenia. Jelito grube zaczyna się „ślepą kiszką” zlokalizowaną tuż przy zastawce krętniczo-kątniczej, a kończy odbytnicą. Jego całkowita długość to około 150 cm. Jelito grube nie posiada kosmków jelitowych.  Główną rolą jelita grubego jest wchłanianie wody, elektrolitów i soli mineralnych z resztek pokarmowych, oraz poprzez symbiotyczne bakterie produkcja witaminy K i niektórych witamin z grupy B, oraz formowanie treści do wydalenia.
Flora bakteryjna w jelicie cienkim jest nieporównywalnie uboższa niż w jelicie grubym. Podstawowym gatunkiem jest Lacidobacillus, którego główną rolą jest ochrona błon śluzowych układu pokarmowego przed obcymi bakteriami.  Uboga flora bakteryjna wynika przede wszystkim z trudnych warunków bytu dla wielu gatunków żyjących w jelicie grubym, które dodatkowo odgrodzone są wspomnianą zastawką krętniczo-kątniczą.  Bakterie żyjące w jelicie grubym nie powinny przenikać do jelita cienkiego. Konsekwencją przeniknięcia niekorzystnych gatunków bakterii do światła jelita cienkiego prowadzi do stanu chorobowego, którym jest przerost niekorzystnej flory bakteryjnej w jelicie cienkim (SIBO).

Przerost flory bakteryjnej
Objawy SIBO są niestety niespecyficzne, co oznacza, że nie możemy podać jednej czy też kilu typowych objawów po których stwierdzimy tę chorobę.
Jedno jest pewne, czujemy dyskomfort ze strony układu pokarmowego. Dyskomfort nie jest stanem przejściowym, który mija. Objawy zespołu jelita drażliwego, zaparcia, wzdęcia, biegunki, bóle głowy, wysypka, zatkany nos, szczypiące oczy i wiele innych to najczęściej wskazywane objawy przerostu bakteryjnego jelit.

„Mój przypadek to krótka lista objawów. Poza zatkanym nosem, piekącymi oczami, wysypką na przedramionach, krostami na brodzie i we włosach na głowie, nieustającymi zaparciami, opuchnięciami ciała i bezsennością, to wzdęcia wielkości piłki lekarskiej były dla mnie sygnałem, że coś jest ze mną nie w porządku. Wzdęcia i zaparci to moje drugie imię, odkąd pamiętam są ze mną. Ale w pewnym momencie skóra na brzuchu już tak się rozciągała, że zaczynała mnie boleć, a o ubraniu obcisłej sukienki od dawna już nie marzyłam.”

Dlaczego dochodzi do przerostu bakteryjnego jelita cienkiego?
Zdrowy organizm posiada szereg zabezpieczeń przed wędrowaniem bakterii z jelita grubego do cienkiego:

  • sok żołądkowy – niszczy szkodliwe bakterie z pożywienia by nie dostały się do jelita cienkiego, jeśli żołądek posiada zbyt mało kwasu to bakterie które przeżyły trafią do jelita cienkiego, w konsekwencji pojawia się problem z trawieniem tłuszczy i wchłanianiem witamin A, D, E, K, oraz następuje zużycie zapasów witaminy B12 co skutkuje powstaniem niedokrwistości megaloblastycznej i niedoborem B12,
  • enzymy trzustkowe – niszczy bakterie, które przedostaną się z żołądka do jelita cienkiego, jeśli trzustka nie produkuje ich w odpowiedniej ilości lub ich jakość jest niska, nie szkodliwe bakterie przeżyją i spróbują osiedlać się w jelicie cienkim,
  • perystaltyka jelit – ruchy jelit przesuwają treści pokarmowe wraz z bakteriami do dalszych części jelita aż do jelita grubego w którym bakterie te nie są zagrożeniem, słaba motoryka jelit sprzyja kolonizacji bakterii w niewłaściwym miejscu,
  • błona śluzowa jelit – śluz nabłonka jelit wiąże komórki i utrudnia kolonizacje bakterii, niewłaściwy skład błony śluzowej wiąże się z uszkodzeniem kosmków jelitowych co zaburza wchłanianie cukrów,
  • zastawka krętniczo-kątnicza – zapobiega cofaniu się treści pokarmowych z jelita grubego do jelita cienkiego, niewłaściwa praca zastawki powodować może przenikanie szkodliwych bakterii do wyższych odcinków jelita,  w których następuje wchłanianie antygenów bakteryjnych z jelita do krwi.

Organizm jest wyposażony w wiele uzupełniających się funkcji, jednak mimo to dochodzi do stanów chorobowych.

Jakie są przyczyny przerostu bakteryjnego w jelicie cienkim?
Istnieją przypadki przerostu bakteryjnego na skutek nieprawidłowej budowy układu pokarmowego lub wskutek operacji chirurgicznych. Jednak znacznie częściej występuje nabyta forma SIBO. Choroby autoimmunologiczne w tym zapalenie tarczycy, osłabiają wiele ważnych funkcji w organizmie. Upośledzona zostaje między innymi odpowiednia podaż kwasu żołądkowego. Która według wielu jest początkiem powstania przerostu bakteryjnego w jelicie cienkim.

Jak się objawia niski poziom kwasu żołądkowego?
Łatwo to zaobserwować. Nie odbija się nam po posiłku. Często nie zauważamy i nie identyfikujemy braku odbijania się jako problemu. Jednak jeśli poziom kwasu solnego w żołądku jest odpowiedni to automatycznie po zjedzeniu posiłku musimy beknąć, jeśli nie odczuwamy takiej potrzeby to warto się temu przyjrzeć. Jeśli mamy wątpliwości możemy wykonać prosty test z sodą oczyszczoną. Na pusty żołądek wypijamy 1 łyżeczkę sody rozpuszczoną w pół szklanki letniej wody, jeśli w ciągu 1 do 3 minut po wypiciu odbije nam się to nie ma problemu. Problem powstaje gdy nie odbije nam się wcale, lub nastąpi to z opóźnieniem.

Jak zakwasić żołądek?
Niski poziom kwasu w żołądku można stosunkowo łatwo podnieść za pomocą tabletek z kwasem solnym oraz enzymami trawiennymi typu HCL Betaina i Pepsyna, jak również sposobami domowymi typu woda z cytryną lub octem jabłkowym przed posiłkiem. Początkowo należy zażyć najmniejszą możliwą ilość typu jedna tabletka HCL lub łyżeczka octu rozpuszczona w wodzie. Oczekiwanym rezultatem jest konieczność beknięcia po posiłku. Jeśli nie odczuliśmy tej konieczności powinniśmy w kolejnym posiłku zwiększyć ilość tabletek lub octu jabłkowego.

„W moim przypadku, próby z sodą przeprowadzałam pięć razy bo nie chciałam uwierzyć w wynik. Brak jakichkolwiek reakcji na sodę, nie odbiło mi się nawet z opóźnieniem. Próby powtarzałam w różnych odstępach czasu, i za każdym razem ten sam rezultat. Zaczęłam przyjmować preparaty zakwaszające żołądek typu HCL zawierające enzymy trawienne betainę i pepsynę. Przez kilka dni testowałam dawkę jaką powinnam przyjmować by uzyskać efekt odbijania się po posiłku. Według wielu HCL jest niebezpieczny dla przełyku, gdyż istnieje zagrożenie podrażnienia przełyku. Według innych HCL w ujęciu długoterminowym wpływa na zwiększenie produkcji kwasu solnego w żołądku, dzięki czemu możliwe jest odstawienie tabletek. Po kilku latach stosowania preparatu HCL, wiem że jest to bardzo dobry sposób by czuć się lekko po posiłku. Obecnie stosuję HCL do każdego ciężkostrawnego posiłku (smażone i pieczone tłuste mięsa).
Niedokwasota żołądka przyczynia się do powstania przerostu bakteryjnego. Suplementacja kwasu solnego nie wyleczy jednak SIBO. Jeśli stwierdzimy u siebie problem z kwasem solnym, to konieczne jest sprawdzenie czy mamy złą florę bakteryjną.

Test wodorowy WTO
Najpewniejszym i do niedawna jedynym dostępnym sposobem sprawdzenia obecności patologicznej flory bakteryjnej był test wodorowy w kierunku SIBO. Badanie polega na zażyciu płynu z glukozą lub laktulozą, oraz odczytywaniu wyniku składu wydychanego przez nas powietrza w odcinkach co 20 minut w ciągu 3 godzin. Test przeprowadza się na czczo. Wypity cukier dociera do jelit gdzie w przypadku zdrowej flory bakteryjnej nie jest trawiony, a tylko przesyłany dalej do jelita grubego gdzie czeka na wydalenie w formie niestrawionej. W przypadku niewłaściwej flory bakteryjnej cukier zaczyna być trawiony, bakterie zaczynają się nim żywić, wytwarzając wodór, który gromadzi się w jelitach. Podczas testu dmuchamy w urządzenie, które wykrywa stężenie wodoru w wydychanym przez nas powietrzu. Test zakłada pewien niski poziom wodoru za normę, jednak wynik powyżej 20 ppm oznacza już SIBO.

W 2017 r. pojawiły się  możliwości zbadania również zawartości metanu w wydychanym powietrzu. Badanie obecności metanu jest związane z istnieniem patologicznej flory bakteryjnej w jelicie grubym. Rozróżnienie to pomoże ustalić odpowiedni sposób leczenia.

„ W moim przypadku odkrycie SIBO to czysty przypadek. Gastroskopia wykazała Helikobacter Pyroli i brak zmian w kosmkach jelitowych z dwunastnicy. Po leczeniu antybiotykiem, kolejna gastroskopia wykazała antyciała przeciw komórkom okładzinowym żołądka (anemia megaloblastyczna), po iniekcjach z witaminy B12, nabrałam sił witalnych lecz wzdęcia nie ustąpiły. Szukając sposobu na wyleczenie żołądka napotkałam przychodnię oferującą test na SIBO. Ukończyłam test z wynikiem ponad 300 ppm. Otrzymałam gratulacje z powodu rekordu przychodni i z antybiotykiem w ręku rozpoczęłam leczenie.”

Jak wyleczyć przerost bakteryjny w jelicie cienkim?
Leczenie SIBO tak jak sama choroba nie jest łatwe. A na pewno nie jest refundowane przez NFZ. Niestety również większość lekarzy nie posiada informacji o chorobie oraz możliwościach leczenia.
W Polsce istnieje test dotyczący wodoru, na świecie bada się również metan. Leczenie polega na stosowaniu antybiotyku Xifaxan przez okres 6 miesięcy na zmianę z odpowiednim probiotykiem. Lek jest drogi (około 100 zł za opakowanie), ale podobno skuteczny. Niestety SIBO może powrócić, dlatego bardzo ważne jest odpowiednie zakwaszenie żołądka.

„W pierwszym miesiącu brania antybiotyku wzdęcia lekko ustąpiły. W drugim zaczęłam zapominać o zaparciach, pojawiły się gazy i subtelne odgłosy przesuwania się treści w jelitach. W kolejnych miesiącach zaczęły ustępować zatkany nos, krosty na twarzy i głowie, bezsenność, wzdęcia. Bywały jednak chwile w których objawy wracały.
Po prawie roku leczenia, mój świat się zmienił! Prawie wyzdrowiałam. Schudłam 6 kg :-), i większość objawów zniknęła. Jest to zasługa xifaxanu przez 7 miesięcy i bardzo małych posiłków nawet do 6 razy dziennie.”

Wraz z rozpoczęciem terapii antybiotykowej należy wprowadzić kolejne zmiany do jadłospisu. Koniecznym jest wprowadzenie diety Fodmap, która zakłada całkowitą eliminację pokarmów łatwofermentujących. Dietę należy stosować przez cały okres leczenia oraz tuż po nim. Antybiotykoterapia ma na celu wyeliminowanie szkodliwych bakterii z jelita cienkiego, przyjmując pokarm, który zaczyna fermentować w jelicie, karmimy szkodliwe bakterie. Warto wesprzeć terapie odpowiednią dietą. Skutki odczujemy od razu.

Podsumowanie
Jeśli odczuwasz wzdęcia i nie wiesz jaka jest ich przyczyna, przeprowadź test z sodą oczyszczoną. Jest tani i bezbolesny i co najważniejsze bezpieczny. Skontaktuj się z lekarzem jeśli potrzebujesz wsparcia.
Jeśli stwierdzisz że stan zakwaszenia żołądka jest nieodpowiedni, rozważ test na SIBO.
Test na SIBO wykonują tylko prywatne przychodnie lub kliniki. Antybiotyki i probiotyki powinien przepisać każdy gastrolog. W terapii bardzo ważna jest dieta Fodmap i przyjmowanie HCL. Terapia jednorazowa (1 miesiąc) nie przynosi rezultatów.

Mam nadzieję, że wkrótce świadomość na temat SIBO wzrośnie i pojawią się kolejne leki i możliwości leczenia.
Życzę Nam Wszystkim zdrowych i szczęśliwych jelit!

 

ZO­BACZ INNE WPISY Z KATEGORII ZDROWIE:

Jak to jest niedoczynność tarczycy?
Co to jest Hashimoto?
Jaka dieta jest polecana w chorobie Hashimoto?
Przewodnik po dietach polecanych w leczeniu Hashimoto.
Przewodnik po produktach polecanych w chorobie Hashimoto.
Dieta elementarna.
Suplementy diety w Hashimoto.

 

x